Naran Di’ak TL Monu Hafoin Sai Membru ASEAN

Refleta ba krime organizadu sira ne’ebé kada loron akontese bebeik envolve ema husi liur, iha rai laran epesialmente ligasaun ho krime online illegal sira no krime sira seluk hanesan trafiku umanu, atividade illegal seluk, parte balu iha rai laran rekoñese katak, aktu sira ne’e nu’udar invazaun foun mai Timor – Leste, no  hamonu mós naran di’ak Timor – Leste nian, hafoin sai membru ASEAN ba dala 11.

“Uluk ita seidauk sai membru ASEAN hanoin oin – oin dehan, ekonomia sei di’ak, politika sei di’ak afinal situasaun seluk ita la espera Nasaun ne’e, sai fali knuk ba krime organizadu sira sa tan lei mós seidauk aplika ho loloos no Rigor hodi kondena ka fo pena ba trafikante sira”.

Observersaun balu dehan, ba oin krime oin – oin nia númeru sei aumenta bebeik, bainhira lei nia aplikasaun kontinua fraku(mosuintervensaun sira) hodi kondena aktu sira ne’ebé fo prejuizu ba Estadu no Nasaun.

“Tama tia organizasaun regional progresu barak seidauk sente maibé krime sira mak buras uluk ona. Ida ne’e ita sente tanba hamonu naran di’ak Nasaun ne’e nian no sadik ita nia Estadu – Governu oinsa bele kombate no minimiza krime organizadu sira ne’ebe nu’udar preokupasaun bot Ba entidade oin – oin iha rai laran. Hahu  agora tenki foti asaun forte se la’e ema seluk nia interpretasaun mai TL ho kestaun negativa,” esplika husi fonte importante ida nu’udar observador politika iha rai laran.

Nia esplika ekonomikamente atividade hotu domina husi ema liur iha rai laran, agora krime  mos domina husi ema liur, sidadaun nasional sira nia pozisaun talves hanesan observador ba saida mak akontese nu’udar ameasa bot ba vida Nasaun nian.

“Buat hotu la’o arbiru de’it. Osan falsu, Krime Scam call center illegal, iha fatin – fatin, trafiku umanu, talves mos trafiku droga, no atividade illegal internasional seluk fasil mosu iha Nasaun ne’e, ikus mai autor sira la’o lakon no livre husi lei”

Nia rekomenda katak, Nasaun ki’ik oan ida, nune’e husu ba parte hotu tenki servisu ho nasionalismu forte, nune’e haree ba buat aat sira ne’ebe sei fo perigu ba Estadu no Povu ida ne’e.

“Espera katak ita rai nain mak labele iha atividade sira ne’e nia kotuk. Se la kontrola agora lorOn ida mafia nivel internasional sira mak sei domina iha País ida ne’e. Agora de’it Timoroan sira araska ona sa tan tinan sanulu mai”. Hato’o hodi hakotu.