Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL), Servisu hamutuk ho Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) realiza Sosializasaun Servisu Dijitalizasaun Hodi Salvaguarda Memoria Audio-visual.
Atividade importante ne’e, hala’o iha Auditorium Faculdade Economia e Gestão (FEG-UNTL), Liceu, Dili, hamutuk parte ANTL – Arkivu Nasional timor-Leste no jornalista sira husi media nasional, iha loron 5 fulan Outubru 2026.
Secretário Estadu Komunikasaun Social, Expedito Dias Ximenes, esplika katak, dokumentu audivizual importante ba Nasaun ida nia moris, nune’e presiza prezerva nafatin hodi sai referensia ba jerasaun sira tuir mai.
Tanba ne’e, Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL), hahu tinan 2013 to’o mai tinan 2026, konsege muda ona dokumentu husi kasete sira analog nian alende kona dokumentu Maskre 12 de Novembru 1991, to’o mai akontesimentu tinan 1999, no eventu pasadu sira seluk tan.
Tuir esplikasaun husi Domingas Cardoso Martins, nu’udar equipa teknika ba Jestaun Arquivo no Prezervasaun, Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL) katak, dokumentu ne’ebe sai ona dijital hanesan tuir mai :
CAMSTL konsege Dijitaliza Arkiva no Prezerva materia sira ho kategoria oi – oin.
1. Video ne’ebé Saudozu Max Stahl rasik hasai ka filma hahu husi tinan 1991 to restaurasaun Independensia hamutuk 650 kasetes.
2. Arkiva mos materia sira ne’ebé hetan doasaun husi saudozu Max Stahl nia kolega Jornalista no Filmaker sira husi rai liur no mos rai laran, inklui ita nia eis Primeiru Ministru Sr. Taur Matan Ruak nia materia, Ita nia eis Komandante Falintil iha rejiaun III Sr. L7 nia materia no mos sira seluk tan.
3. Materia ne’ebé CAMSTL Arkiva no prezerva hahu husi tinan 1930 mai to ohin loron.
Entretantu parte Ofisial ICT Jose Monteiro, dehan CAMSTL konsege Sosa ona SERVER ida iha 2013, nune’e komesa hahu dijitaliza kedan materia hotu mai to agora.
“Total materia ne’ebé arkiva no prezerva iha CAMSTL hamutuk 11,224. No materia hirak ne’e CAMSTL dijitaliza ona no tau ona iha Plataforma CAMSTL. Husi Kategoria materia hirak ne’e mak fahe ba Foto 2,606, Áudiu 325, Filme 683, no Vídeo 7,610,” hato’o husi Jose Monteio bainhira antes ensera sosializasaun ne’e iha ofisiu CAMSTL.
Tuir ICT ne’e Materia hirak ne’e halo mos backup hodi tau iha fatin seluk hanesan :
1. Rai Backup ida iha Arkivu Nasional Fransa
2. Rai mos backup ida iha Universidade Coimbra.
Nota importante, dokumentu analog sira ne’ebe dijital ona hala’o husi Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL) oras ne’e, asegura ho di’ak tebes, iha versaun ho lingua hat.
1. Tetum – Portuges
2. Ingles no
3. Lian Fransa
Tanba sa Servisu Dijitalizasaun importante
Memoria Audio-visual sai dokumentu importante ba moris Nasaun ida nian tanba iha futuru bele fasilita akademista sira halo peskiza inklui fasilita ema rai laran – rai liur ba necesidade hodi hakarek livru no halo filme.
Oinsa Publiku Bele Asesu Dokumentu importante sira ne’e iha CAMSTL
Durante Sosializasaun husi Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL) hamutuk ho media nasional no ANTL, Diretor Ezekutivu CAMSTL, Eudicitio Pinto dehan, dadaun ne’e, seidauk autoriza ba publiku hodi asesu diretamente ba dokumentu sira ne’ebe dijitaliza ona, maibe bainhira iha necesidade ruma, tenki liuhosi hato’o pedidu ofisial ruma, diretamente mai CAMSTL, hodi uza ba objetivu saida, ida ne’e tenki klaru antes hetan autorizasaun tuir regra ne’ebe mak iha. ***(Waihura)














Discussion about this post