Dili, 21- 10- 2026. Diretor Ezekutivu Lalenok ba Ema Hotu – LABEH, Dr. Christopher Henry Samsom, dehan Kay Rala Xanana Gusmão, Jose Ramos Horta, inklui lider rezitensia sira seluk tan iha Nasaun ne’e, la’os de’it nu’udar lideransa tuan nian, maibe nu’udar Fundasaun ba Nasaun ida ne’e tanba sira nia sakrifísiu, istória, sabedoria mak sai mata-dalan ba jerasaun lideransa ohin loron, no jerasaun sira tuir mai.

Foto Tatoli
Dirijente LABEH ne’e husu ba jerasaun foun sira liu -liu ba hirak ne’ebe hakarak sai ema politiku – sai lideransa foun ba Nasaun ne’e tenki preparadu, nune’e, bainhira Avo sira ne’e, fo fali poder ba jerasaun tuir mai , hodi bele kaer ukun iha Nasaun, buat hotu sei la’o ho di’ak liu tan.
“Preparasaun lideransa foun agora dadaun, jerasaun foun balu hakarak kandidata aan ba Prezidente da Republika, ida ne’e la’os sai ameasa ba lider tuan sira, maibé ne’e forma ida atu respeita sira – katak sira nia luta la lakon, ita iha ema foun mak sei lori Nasaun ne’e ba oin. Ba eleisaun agora iha dalan demokratiku, importante liu mak kolaborasaun, la’os kompetisaun. Lider tuan ho nia esperiénsia, lider foun ho nia inovasaun hodi haree ba Timor – Leste nia di’ak,” kestaun ne’e, hato’o husi Christopher Henry Samsom, liuhusi dada lia badak ho media ne’e, iha loron Kuarta(21- 10- 2026), hodi responde ba espetativa balu dehan, _ Oinsa ho jerasaun foun nian preparasaun nune’e, loron ida, bele subtitui fali jerasaun tuan hahu husi jerasaun 74 – 75.
Dr. Christopher mos esplika, Timor-Leste agora iha ona jerasaun foun barak ne’ebé, eskola di’ak , iha esperiénsia oin -oin, iha rai laran no rai li’ur, no iha mos bontade bo’ot atu servi’I ba Nasaun ne’e.
“Ita haree Timoroan oioin – iha ne’ebe matenek barak ona, komesa tama iha partidu polítiku sira, organizasaun sosiedade sivíl, iha setór privadu, no iha diáspora. Espetativa jeral ba new lider sira ne’e mak ho esperansa hanesan tuir mai ne’e”
1. Boa Governasaun: Ita presiza lider ne’ebé hatene jere osan povu nian ho transparénsia, kombate korrupsaun, no fó prioridade ba edukasaun, saúde, no kriasaun kampu traballu, la’os ba projetu boot de’it.
2. Pás no Estabilidade: Lider foun tenke hatene promove diálogu, toleránsia polítika, no unidade nasionál. Labele lori ita fila fali ba konflitu. Pás mak baze ba dezenvolvimentu hotu.
3. Vizaun Foun: Labele ko’alia de’it kona-ba pasadu. Tempu to’o ona atu ko’alia kona-ba futuru – ekonomia diversifikada, digitalizasaun, no oinsá ita bele kompete iha mundu modernu.
Maibé, atu sai lider foun ne’ebé di’ak, presiza tempu no prosesu.
Labele mosu derepente. Presiza hetan formasaun, hetan esperiénsia hosi lider tuan sira hanesan Avo Nana no Avo Ramos, no tenke prova nia aan iha servisu ki’ik sira antes kaer responsabilidade boot.
Diretor Labeh ne’e dehan, nia fiar katak, Timor-Leste iha futuru sei hetan naroman, tanba ita iha ona rekursu umanu ne’ebé preparadu. Importante mak ita fó oportunidade ba sira, no sira
mós tenke hatudu humildade atu aprende.

Dr. Christopher Henry Samsom
Ita hein hamutuk.
Lider antigu sira hanesan Avo Nana, Avo Ramos no jerasaun 75 nian, sira mak hanesan Ain no Abút ba Ita bele hari’i uma foun aas oinsá de’it, maibé se laiha abút ne’ebé metin, uma ne’e sei monu.
Tanba sa mak ita presiza nafatin sira?
1. Sira mak sai nu’udar biblioteka moris nian: Livru labele hanorin buat hotu. Sira-nia esperiénsia iha ai-laran, iha diplomásia, iha momentu difísil liu mak sai eskola boot ba ita.
2. Sira mak símbolu unidade nian: Bainhira nasaun iha problema boot, ema hotu sei rona Avo sira. Sira nia liafuan ida de’it bele hakalma konflitu.
3. Sira mak guardião ba valór sira: Sira mak sei hanoin nafatin ita kona-ba valór sakrifísiu, patriotizmu, no domin ba Pátria – buat ne’ebé jerasaun foun bele haluha fasil.
Maibé, funsaun sira nian agora tenke muda:
Uluk sira mak kaer volante, agora sira tenke sai hanesan GPS.
Sira la presiza duni kaer governu lor-loron nian ona. Sira presiza sai hanesan Konselleiru, Mentor, no Aman boot ba nasaun, atu fó konsellu, atu fó hanoin bainhira lider foun sira la’o sala dalan.
Nune’e, modelu ideál mak: Lider foun mak hala’o servisu, lider tuan mak tau matan.
Nasaun sei la’o di’ak liu ho modelu ne’e.














Discussion about this post