Dili, 05/08/2026. Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS), nu’udar programa ida hahu ona husi tempu IV Governu Konstitusionál (2007–2012).
Programa ne’e, hahu la’o iha tinan 2013, bazeia ba Rezolusaun Governu nian Númeru 1/2012 iha loron 25 fulan-Janeiru.

Foto Facebook
Objetivu prinsipal husi PNDS (Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku) iha Timor-Leste, mak atu hadi’ak kondisaun sosio-ekonómiku no promove governasaun lokál ne’ebé di’ak liután ba mane no feto sira iha aldeia – Suku, liuhusi fó kbi’it ba komunidade rasik hodi hili, planu, dezeñu, no implementa projetu infraestrutura bázika.
Saida mak Komponente Infraestrutura Bázika
- Bee-moos: Fatin forñese bee moos ba komunidade.
- Eletrisidade: Liña kbiit lakan no eletrisidade ba uma-kain no setór hotu.
- Estrada no Ponte: Dalan hodi liga fatin ida ho fatin seluk.
- Saneamentu: Fatin halakon fo’er no bee-fo’er hodi asegura saude.
- Telekomunikasaun: Rede komunikasaun no internet
Husi politika implementasaun politika PNDS iha Timor, entrevista lubuk ida ne’ebé hala’o husi media ne’e ho komunidade iha base (Aldeia- Suku) maioria fo apresiasaun bo Politika Governu nian konaba PNDS nia programa tanba populasaun Timor kuaze 70 % mak hela iha área rural.
“Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku PNDS Lori benefisiu direta ba Povu Ki’ik sira iha Baze, espesialmente ligasaun ho infraestrutura bázikas nian ida ne’e komunidade sira sente duni nia benefisiu”
Enkuantu entrevista balu ho responsabel balu PNDS nian nivel nasional iha Ministériu Estatal hato’o informasaun katak, projetu sira ligasaun ho PNDS, planu mai husi komunidade sira, iha aldeia, suku nivel area rural, hamutuk ho autoridade lokal sira mak haree preoridade saida mak importante liuhusi hato’o proposta mai Governu, tanba ne’e komunidade sira mak nain ba jere osan ne’ebé iha.
“Uluk planu PNDS hala’o husi Governu Sentral. Agora iha 2026 PNDS iha ona PAM sira nia kontrola. Maibé Osan ba PNDS hodi hala’o no hadi’a infraestrutura bázika sira ligasaun ho Be’e – mo’os, Saneamentu, no programa suku nian la liu 50 mil.”
Maske nune’e, idea balu dehan, Politika kona- ba PNDS, sei termina iha 2030.
“PNDS programa iha Governu nian di’ak tebes maibé haree husi parte ida, parese sei termina iha 2030. Maibé sujestaun maioria husi baze rekomenda ba Governu katak, la konkorda hodi husi PNDS labele termina iha 2030 tanba programa ne’e, importante ba dezenvolvimentu nasional tuir duni kondisaun real Nasaun ida ne’e Ninian”. Esplika husi fonte balu iha Ministériu Administrasaun Estatal hato’o ba media ne’e liuhusi entrevista badak iha Caicoli- Dili, Kuarta(05/08).
Maske nune’e, Mata dalan PNDS nian esplika katak, Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS), la iha data husi loron remata ne’ebé tetu ona, tanba ne’e programa nasionál estadu nian ne’ebé kontinua la’o hodi apoia dezenvolvimentu infraestrutura bázika maibe importante mak presiza iha kapasitasaun ba responsabel sira(kada periodu) iha nivel suku no aldeia sira iha Timor-Leste.

Foto Tatoli

















Discussion about this post